Neden Gece Eski Mesajlara ve Fotoğraflara Dönüp Bakıyoruz?

Saat gece 01.47. Işığı kapattınız, uyumak üzereydiniz. Sonra elinizin telefona uzandığını fark ettiniz. Bir sohbeti açtınız ve yukarı yukarı kaydırdınız. Üç yıl önceki bir "günaydın". Bir fotoğraf: kahkaha atıyorsunuz, kimin çektiğini bile hatırlamıyorsunuz.

Yarım saat sonra hâlâ oradasınız. Ve içinizde tuhaf bir karışıklık var: biraz sıcaklık, biraz hüzün, biraz da "ben neden bunu yapıyorum ki?"

Eğer bu size tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz. Bu, çok sık yaşanan bir deneyim. İyi haber şu ki bunun arkasında anlaşılabilir nedenler var.

Neden dönüp dönüp bakıyoruz?

1. Geçmiş, bildiğimiz tek güvenli yer olabilir

Zihin belirsizliği sevmez. Gelecek bilinmezken, geçmiş artık değişmeyen ve tanıdık bir yerdir. Hayatın yorucu ya da yalnız hissettirdiği dönemlerde zihnimiz, "bir zamanlar iyi hissettiğim yere" gitmek ister. Eski mesajlar, kısa bir süre için o hissi geri getirir.

2. Bir özlemi ya da bir kaybı taşıyoruz

Bir ilişkinin bitmesi, bir arkadaşlığın uzaklaşması ya da birini kaybetmek... Yas sadece ölümle ilgili değildir. Kaybettiğimiz her bağ için içimizde bir yer boşalır. Eski fotoğraflar ve mesajlar, o bağın hâlâ bir yerde durduğunu kanıtlıyormuş gibi gelir. Yas sürecinde bunu yapmak çoğu zaman çok insani bir şeydir.

3. Duygusal olarak yüklü olduğumuzda kendimizi sakinleştirmeye çalışıyoruz

Stresli, yorgun ya da yalnız hissettiğimiz anlarda zihnimiz bir rahatlama arar. Bazen bu, eski bir sohbeti açmak olur. Kısa vadede iyi gelir ama uzun vadede bazen hüznü büyütür. Çünkü asıl ihtiyacımız olan şey (bağ, ilgi, güven) eski mesajlarda yeniden yaşanmaz, sadece hatırlanır.

4. "Acaba bir şey kaçırdım mı?" arayışı

Özellikle bitmiş ilişkilerde zihin bir cevap aramaya başlar: Ne zaman değişti? Ne demeliydim? Mesajları defalarca okumak, bu soruların cevabını bulacağımızı hissettirir. Ama çoğu zaman cevap yerine daha çok soru çıkar.

5. Kim olduğumuzu hatırlamak istiyoruz

Eski fotoğraflarda daha neşeli, daha enerjik ya da daha hafif bir halimizi görürüz. Bu bazen ilham verir, bazen de "şimdiki ben o kadar uzakta ki" duygusunu büyütür.

6. Uykuya geçmeyi erteliyoruz

Günün bütün koşuşturmasından sonra gece, çoğumuz için "kendime ait ilk an" olur. Gün boyu kendimize ayıramadığımız zamanı geceden çalmak isteriz ve yatağa girince hemen uyumak yerine telefona uzanırız. Eski mesajlar ve fotoğraflar da bu ertelemenin en kolay yollarından biridir.

Bunun bir de daha derin tarafı var: uykuya dalmak, kontrolü bırakmak demektir. Ekran kapanıp ortalık sessizleştiğinde, gün boyu bastırdığımız düşünceler ve duygular yükselmeye başlar. Zihin bunu fark edince bir şeye tutunmak ister. Gözleriniz kapansa bile uykuya teslim olmamak için bir şeylere odaklanma ihtiyacı duyabilirsiniz. Bir sohbet, bir fotoğraf, bir anı, zihni meşgul tutan bir "çapa" gibi iş görür.

Sorun şu ki, bu erteleme uykunuzu kısaltır ve ertesi gün yorgun bir zihinle başlarsınız. Yorgun zihin de duyguları daha yoğun yaşar. Böylece döngü kendini besler.

Bu doğal mı? Ne zaman dikkat etmeliyiz?

Eski mesajlara ya da fotoğraflara ara sıra bakmak çoğu zaman doğal bir hatırlama biçimidir. Ancak şu durumlar, durup kendinize bakmanız için bir işaret olabilir:

  • Neredeyse her gün ve uzun süre (bir iki saat ve üzeri) bakıyorsanız

  • Bakmak sizi her seferinde daha kötü hissettiriyor, ama yine de durmakta zorlanıyorsanız

  • Yatma saatiniz sürekli kayıyor, uykuya dalmakta zorlanıyor ya da uykusuzluk yaşıyorsanız

  • Okul, iş ya da ilişkilerinizde dikkatiniz ve gününüz bundan etkileniyorsa

  • Aylardır aynı yoğunlukta özlem, üzüntü ya da pişmanlık taşıyorsanız

  • Bir kayıptan sonra ilerleyemediğinizi, aynı yerde takılı kaldığınızı hissediyorsanız

  • Karşı tarafa yeniden yazma isteğini kontrol etmekte zorlanıyorsanız

Bunlar sizde bir şeylerin "yanlış" olduğu anlamına gelmez. Sadece içinizde ilgi ve desteğe ihtiyaç duyan bir yer olduğunu gösteriyor olabilir.

Kendinize nasıl iyi gelebilirsiniz?

1. Önce kendinize sorun: "Şu an ne arıyorum?"

Teselli mi? Cevap mı? Yalnızlıktan kaçış mı? Uykuya geçmeyi mi erteliyorsunuz? Bu soruyu sormak, o an gerçekte neye ihtiyacınız olduğunu görmenizi sağlar. İhtiyacı adlandırabildiğinizde, ona vereceğiniz cevaplar da çoğalır.

2. Zamana sınır koyun

"10 dakika bakacağım, sonra alarm çalacak" gibi. Sınır koyduğunuzda deneyim kontrolünüz altında kalır.

3. Gece yatağa girince değil, gündüz bakın

Yorgun bir zihin, duyguları daha büyük hisseder. Gündüz, yanınızda bir kahve ile baktığınızda aynı mesajlar çok farklı hissettirebilir. Telefonu yatağa değil, odanın öbür ucuna şarja takmak da uykuyu ertelemeyi azaltır.

4. Arşivınızı bir müzeye kaldırın

Müzedeki eserler değerlidir, korunur ve istediğinizde gidip ziyaret edebilirsiniz. Ama müzede yaşamazsınız. Eski sohbetleri ve fotoğrafları da bir "Anılar" klasörüne taşıyın. Silmek zorunda değilsiniz, ancak her an ve her gece elinizin altında olmaları gerekmez.

5. Duyguyu bedende fark edin

Mesaj okurken göğsünüzde ya da boğazınızda ne hissediyorsunuz? Üç derin nefes alıp o hissin yerini bulun. Duygu fark edilince yavaşça yer değiştirir.

6. Bir şeyi yazmak yerine, birine anlatın

Eski bir mesajı okuyup içinizde yükselen şeyi güvendiğiniz biriyle paylaşın. Yalnızken büyüyen duygu, paylaşıldığında hafifler.

Terapi bu konuda nasıl yardımcı olur?

Eski mesajlara dönmek bazen bitmemiş bir duygunun ya da yeterince yas tutulamamış bir kaybın işaretidir. Terapide bu duygular güvenli bir ortamda anlaşılır ve işlenir.

Çalıştığım yöntemlerden Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), tekrar eden düşünce ve davranış döngülerini fark etmenize ve değiştirmenize yardımcı olur. EMDR ise geçmişten kalan, hâlâ yoğun hissettiren anıların etkisini azaltmak için kullanılır.

Terapi, geçmişi silmek değil; geçmişin sizi artık eskisi kadar yormadığı bir yere varmaktır.

Bu yazıyı okurken kendinizi buldunuz mu?

İçinizde dönüp duran bir özlem, bitmemiş bir hesaplaşma ya da yalnızca "bir şeyler iyi değil" hissi varsa, konuşmak iyi bir ilk adım olabilir.

Ataşehir'de yüz yüze ve online olarak ergen ve yetişkin bireysel terapi hizmeti sunuyorum.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı ya da tedavi yerine geçmez.

İleri
İleri

Neden Yeni Diziye Başlamak Yerine Tekrar Tekrar Aynı Diziye Başlıyoruz?